کاردرمانی کودکان

کاردرمانی کودکان ، شاخه ای از علوم توانبخشی است که هدف آن توانمندسازی فرد به گونه ای است، که بتواند به طور مستقل زندگی کند، مولد باشد و از زندگی خود لذت ببرد. کودکی که از مداخله کاردرمانی بهره می برد، به علل مختلفی در استفاده از تمام و یا برخی مهارتهای خود، اعم از حرکتی، شناختی، ادراکی، رفتاری و یا گفتاری دچار اشکال است.کاردرمانگر به کودک در بازتوانی عملکردهای ذهنی، جسمی و رفتاری کمک می کند. به کودک می آموزد چگونه از خود مراقبت کند، به چه صورت کار کند و چگونه تفریح کند. به وی آموزش میدهد تا یاد بگیرد چگونه امور روزانه اش را انجام دهد.

کاردرمانگر هر چیزی را که مانع انجام فعالیت های طبیعی کودک باشد تغییر میدهد، بنابراین وی با مشارکت والدین در محیط زندگی کودک تغییراتی میدهد تا کودک بتواند بهتر زندگی کند. کاردرمانگر ابزارهای خاصی به کودک میدهد تا وی با کمک آنها بتواند بهتر کارهایش را انجام دهد، و مهارت های خود را در انجام فعالیت هایش ارتقا دهد.

کاردرمانگر با کار درمانی کودکان چالشهای کودک را حل و فصل می کند.

ممکن است والدین در مسیر رشد و نمو فرزندان با چالشهایی مواجه شوند. اینکه کودک همگام با رشد و نمو نتواند به برخی شاخص ها برسد مانند راه رفتن، صحبت کردن، برقراری ارتباط، بازی کردن، شناخت محیط پیرامون ، یادگرفتن، گوش کردن و موارد دیگری که در کودکان امروز بسیار دیده می شود. تداوم این چالشها که در ادامه به برخی از اصلی ترین آنها اشاره کرده ایم، بر جنبه های مختلف عملکرد و رفتار کودکان تاثیر خواهد گذاشت. مهمترین مساله رسیدگی و اقدام به موقع والدین است.

چالشهای کار درمانی کودکان در مسیر رشد و نمو چیست؟

1.     رشد مهارتها متناسب با سن

اگر کودک همگام با سنش رشد نکند دچار تاخیر می شود؛ و تأخیر رشد به این معنی است که کودک در بازه سنی مشخص به رشد مهارت هایی که می بایست، نرسد و عقب بماند. معمولا تنها فقط یک مهارت دچار تاخیر نمی شود و گروهی از مهارتهای رشدی کودک با اشکال مواجه خواهد شد.
تاخیر می تواند در تمامی جنبه های رشدی کودک اتفاق بیفتد مثلا تاخیر حرکتی، تاخیر کلامی، تاخیر شناختی و درکی، تاخیر ارتباطی و غیره.

2.     مهارت های حرکتی ظریف

مهارت‌های حرکتی ظریف حرکات کوچکی هستند که با استفاده از انگشتان دست و مچ دست انجام می شوند. توانایی کودک را برای دست ورزی، استفاده و دستکاری اشیا بالا می برند.
اگر کودک شما با مهارت های حرکتی ظریف چالش داشته باشد؛ در استفاده از اسباب بازی ها و پازل ها، مداد در دست گرفتن، استفاده از قیچی، باز و بستن بند کفش، زیپ و دکمه ها و غیره دچار مشکل می شود.

3.     رشد حرکتی، قدرتی و تعادلی (مهارت های حرکتی درشت)

مهارت های حرکتی درشت به ما کمک می کند تا دست ها، پاها و سایر اعضای بدن خود را حرکت داده و هماهنگ کنیم. آنها ماهیچه های بزرگتری را درگیر می کنند که به ما کمک می کند بدن خود را کنترل کنیم.کودکی که در حرکت، قدرت و یا تعادل دچار چالش می شود، ممکن است دست و پا چلفتی یا ناهماهنگ به نظر برسد.

آنها همچنین ممکن است در بالا و پایین رفتن از پله ها، هماهنگ کردن دو طرف بدن، بازی با توپ، لی لی و به طور کلی حفظ تعادل و غیره مشکلاتی داشته باشند.همچنین گاهی کودکان تون عضلانی بیشتر و یا کمتر از حد نرمال دارند. یعنی عضلاتشان خیلی سفت و یا خیلی شل است. که آن هم چالشهای بسیاری را برای کودک در حرکت و حتی مشارکت در بازی ها و غیره به دنبال خواهد داشت.

4.     پردازش حسی

پردازش حسی به معنای درک اطلاعاتی است که از طریق حواس خود دریافت می کنیم. یعنی اطلاعات را دریافت و سپس بازخورد مناسب و به موقع به آنها ارائه می دهیم.
اگر کودک در این زمینه دچار چالش باشد؛ ممکن است بیش از حد و یا کمتر از حد به محرکهای محیطی از انواع مختلف واکنش نشان دهد.  مثلا واکنش بیش از حد به صدا، مقاومت در برابر لمس یا حتی تحمل فشار و بی تفاوتی در مقابل درد، حرکت مداوم و بیش از حد و بسیاری موارد دیگر که به صورت تکرارشونده مشاهده می کنید.

5.     مهارتهای اجتماعی

مهارتهای اجتماعی به ما کمک می‌کنند روابط صحیحی داشته باشیم و اطرافیانمان را درک کنیم. اگر کودک در این مهارت چالش داشته باشد، نمی تواند به درستی با گروه همسالان و سایرین رابطه برقرار کند، دوست و همبازی پیدا کند و در محیط های متفاوت دچار مشکل می شود.

6.     یادگیری

برخی کودکان در مسیر یادگیری دچار چالش می شوند، که اغلب از آن به عنوان اختلالات یادگیری هم نام برده می شود. اختلالات يادگيري شامل گروهی از دشواري هاي يادگيري است كه به صورتهاي متفاوت، مانند: مشكلات اساسي در گوش دادن، صحبت كردن، خواندن، نوشتن، استدلال كردن يا توانايي درك كردن رياضيات در کودکان بروز می کند. می توانید در این مقاله بیشتر بخوانید.

7.      مهارتهای بازی

مهارت های بازی، مهارت هایی هستند که می توانند به کودک کمک کنند تا در خلال بازی، دنیای اطراف خود را بهتر درک کند. ضمن اینکه از طریق بازی اعتماد به نفس به دست می آورد، حل مسئله را یاد میگیرد و مهارت های اجتماعی او هم  توسعه پیدا می کند.
اگر کودک شما یکی از علائم ادامه را نشان دهد، ممکن است در این زمینه دچار چالش شده باشد. مثلا برای شروع بازی حتما به راهنمایی شما نیاز دارد، در تقلید مشکل دارد، بی هدف بازی می کند، از اسباب بازیهایش استفاده نمی کند و یا به درستی استفاده نمی کند، برای شناخت اسباب بازی ها کنجکاوی نشان نمی دهد و یا از این فعالیت به آن فعالیت می پرد.

8.     توجه و تمرکز

توجه و تمرکز اساس و پایه انجام موفقیت آمیز امور روزانه است. اینکه بتوانیم همان کاری را که باید و در زمان خودش انجام دهیم بدون اینکه سایر محرکها حواس ما را پرت کنند. وقتی کودک در این زمینه چالش دارد، قاعدتا نمی تواند فعالیتهای روزانه اش را به درستی انجام دهد. در نتیجه مشکلات بسیاری برایش ایجاد می شود .
ارزیابی توجه و تمرکز در کلینیک کوشا

مرجع رسیدگی به چالشهای کودکان

در حیطه اشکالات کودکان شما می توانید از کمک روانپزشک، کاردرمانگر و روانشناس استفاده کنید. روشها و مداخلات درمانی در این سه گروه متفاوت است. البته گاهی شاید لازم باشد که فرزند شما به صورت مکمل هم از درمانها استفاده کند. علی الخصوص در مواردی که کودک حتما می بایست مداخلات دارویی هم داشته باشد این مساله مصداق پیدا می کند.
مهمترین نکته این است که در خلال مداخلات شاهد تغییر و بهتر شدن وضعیت فرزندتان باشید تا به مرحله تثبیت و تعمیم دهی برسد.
یکی از مراجع مهم و تخصصی هم در رسیدگی و حل و فصل اشکالات کودکان کاردرمانگران هستند.  کاردرمانگران معتبرترین مرجع تخصصی برای حل و فصل اشکالات کودکان هستند. آنها افرادی چند تخصصی و آگاه به جنبه های متفاوت رشد و نمو کودک هستند.

از مسائل جسمی گرفته تا شناخت و ادراک، پردازش، رفتار، ارتباط و سایر موارد رشدی کودک را به دقت ارزیابی می کنند. بر اساس نتیجه ارزیابی طرح درمان را با استفاده از یک سلسله فعالیتهای هدفمند و با مشارکت کامل کودک و خانواده، آغاز و به سرانجام می رسانند.

بسیار مهم

مداخلات غیر تخصصی و غیر حرفه ای به ویژه در حیطه کودکان، که متاسفانه به صورت فزاینده ای در حال گسترش است؛ می تواند آثار ناخوشایند و طولانی مدتی را بر سلامت جسمی، عملکرد و حتی رفتار آنها داشته باشد.

کاردرمانگران کوشا چه تخصص هایی دارند و چگونه کمک می کنند.

  • زیر نظر سازمان نظام پزشکی فعالیت می کند.
  • با ارزیابی جامع فاکتورهای اصلی (جسمی، حسی – حرکتی، ذهنی و شناختی، رفتاری، ارتباطی و کلامی)، اشکالات فرد را ریشه یابی می کند.
  • با تسلط بر علوم مختلف از جمله فیزیولوژی، آناتومی و روانشناسی یک برنامه جامع درمانی با توجه به اشکالات فرد (رفتاری و یا عملکردی) ارائه می کند.
  • از یک سلسله فعالیت های هدفمند و تمرینات کاربردی مرحله ای جهت حل مشکلات عملکردی و رفتاری استفاده می کند.
  • هدف اصلی درمان؛ آمادگی و توانمند سازی فرد برای داشتن یک زندگی شاد و موفق آن هم به طور مستقل، موثر و توانمند است.
  • در تمامی مراحل درمان، فرد مشارکت کامل دارد ضمن اینکه برای توفیق و اثربخشی درمان، مشارکت خانواده امری ضروری و اجتناب ناپذیر است.
  • فعالیت کاردرمانگران یک فعالیت چند زمینه ای حسی، حرکتی، ادراکی، شناختی و … است و لذا با فعالیت مشاورین بسیار متفاوت می باشد.
  • اصولا در مداخلات کاردرمانی هیچگونه تجویز دارویی وجود ندارد مگر اینکه به تشخیص پزشک متخصص درمان دارویی هم می بایست به صورت مکمل باشد.
  • برنامه جامع درمانی کاملا بر اساس ریشه اشکالات طراحی و اجرا می شود، به همین جهت برای هر فرد منحصر به فرد و با دیگری متفاوت است و درمان تا زمان تثبیت وضعیت فرد در حد مطلوب ادامه خواهد یافت.
  • زمانی که فرد به سطح مطلوب و مورد انتظار برسد ؛ و همچنین رفتار و عملکرد او در محیط خارج از جلسات درمانی هم تصحیح شود (تعمیم دهی)، ترخیص خواهد شد.
چه زمانی برای کودکم به کاردرمانی مراجعه کنم؟

رفع یک سوء تفاهم؛ بسیاری گمان می کنند که کاردرمانی، مخصوص افراد با نیازهای ویژه ذهنی و جسمی است… اما خیر اینگونه نیست. جالب است بدانید که بررسی آمار مراجعین به کاردرمانی کوشا نشان می دهد که همواره بیش از نود درصد مراجعین، کودکان کاملا نرمال و حتی بعضا با بهره های هوشی بالا بوده اند.
اساسا والدین چه زمانی می بایست برای رفع اشکالات و توانمندسازی فرزندشان به کاردرمانی مراجعه کنند؛ ساده ترین و جامع ترین پاسخ این است که؛ “هرگاه تداوم اشکالات در عملکردهای اجرایی و یا رفتاری فرزندتان بر فعالیتهای روزمره آنها تاثیر منفی گذاشته است، زمانی است که می بایست به کاردرمانی کوشا و یا سایر مراکز کاردرمانی کودکان مراجعه نمایید

به عنوان مثال کودکی که:

  • خوب گوش نمی کند و نمی بیند و فراموشکار است.
  • نقاشی نمیکشد و یا مقاومت می کند.
  • فعالیتهای شخصی اش را خودش انجام نمی دهد.
  • از وسایل نمی تواند به درستی استفاده کند .
  • تعداد کلماتی که استفاده می کند محدود است.
  • در بیان جملات اشکال و یا اساسا تاخیر دارد.
  • شناختهایش متناسب با سنش نیست.
  • به تنهایی نمی تواند بازی کند و یا با همسالانش هم ارتباط و تعامل مثبتی ندارد.
  • در انجام وظایف روزمره اش بی انگیزه است و همکاری نمی کند.
  • به قوانین و انضباط خانه و یا کلاس توجهی نمی کند.

و خیلی از موارد دیگر که با توجه به سن، به صورت مداوم و تکرار شونده می بینید و البته ساير اشكالات و اختلالاتي كه جهت رسیدگی به آنها، مداخلات كاردرماني و گفتاردرمانی ضروری است که در ادامه به آنها اشاره شده است:

 

یک نکته مهم

در بسیاری از موارد والدین رفع و رجوع اشکالات کودک را به افزایش سن کودک موکول می کنند و گمان می کنند که با افزایش سن اشکالات هم برطرف خواهد شد. متاسفانه باید تاکید کرد که مشکالات رفتاری و یا عملکردی تکرار شونده که زندگی روزمره فرزند شما را تحت تاثیر قرار می دهد، با افزایش سن و خود به خود برطرف نخواهد شد. بلکه این رفتار برای مدتی خاموش می شود. پس از آن و با افزایش سن به شکلی دیگر آشکار خواهد شد و گرفتاریهای بزرگتری ایجاد می شود.

برای روشن تر شدن موضوع مثالهای زیر را مطالعه کنید:

  • مثلا پرت کردن و شکستن اشیا که ممکن است تبدیل به زدن و یا آزار همسالان و قلدری کردن شود.
  • جیغ زدن های مکرر تبدیل به پرخاشگریهای کلامی و اشکالات ارتباطی شود.
  • عدم رعایت قوانین و دستور پذیری که بعدا تبدیل به رفتارهای ضد اجتماعی و اشکالات متعدد در مدرسه و جامعه می شود.
  • حرف نزدن و گوشه گیری تبدیل به اشکالات ارتباطی و کمبود اعتماد به نفس و اشکالات اضطرابی شود.
  • گوش ندادن و خوب نگاه نکردن تبدیل به اشکالات توجهی و یادگیری و … می شود.
  • اشکالات گفتاری (لکنت زبان، تاخیر کلامی، اشکالات تلفظی و …) تبدیل به مشکلات ارتباطی، یادگیری و اضطرابی شود.
  • بنابراین زمانی که شاهد بروز اشکالات در عملکردهای رفتاری و اجرایی کودک خود بودید به کاردرمانی مراجعه کنید.

مراحل پذیرش و درمان در کاردرمانی در کوشا  

در کاردرمانی کوشا در گام نخست، فرزند شما به صورت جامع ارزیابی می شود تا ریشه اشکالات به درستی شناسایی شده و راهکارهای درمانی بر اساس نوع و ریشه اشکالات به شما توصیه می شود.سپس با توجه به نتایج ارزیابی و ابعاد مشکل و همچنین مهارتهایی که می بایست در فرزند شما رشد کند، کاردرمانگران کوشا مداخلات درمانی را در قالب جلسات کاردرمانی ذهنی/جسمی، موسیقی درمانی، بازی درمانی، پردازشگر هوشمند (آی ام تراپی) و یا بهره گیری از مداخلات گفتاردرمانی به شما توصیه می کنند.
این جلسات به صورت مکمل (ترکیبی از یک تا چهار جلسه درمانی)، به صورت منظم و مداوم آغاز خواهد شد و فرزند شما در فرایند درمان قرار خواهد گرفت. چنانچه جلسات کاردرمانی به صورت منظم و مداوم انجام شود و شما هم همکاری مناسبی با درمانگران داشته باشید، و فعالیتها و تمرینها را در خانه با فرزند خود کار کنید و همچنین نکات رفتاری که به شما گفته می شود را رعایت نمایید، اصولا شاهد آغاز تغییرات فرزندتان و رشد مهارتهایش خواهید بود.

البته مداخلات کاردرمانی کوشا تا زمان تثبیت عملکرد فرزند شما در سطح مورد انتظار، تداوم خواهد داشت. یعنی زمانی که عملکردهای اجرایی و یا رفتاری کودک شما به سطح مطلوب و مناسب برسد. بنابراین به محض مشاهده اشکالات تکرار شونده در فرزندتان با یک ارزیابی جامع کاردرمانی جهت حل مشکل اقدام کنید.

اگر تمایل دارید فرزند شما در کاردرمانی کوشا ارزیابی و اشکالاتش حل و فصل شود با ما تماس بگیرید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.