تاخیر رشدی

 تاخیر رشد و نمو ( Failure to thrive ) اصطلاحی پزشکی است که هنگامی که نوزادان در حد مورد انتظار وزن نمی‌گیرند و رشد نمی‌‌کنند، به کار می‌رود. این عارضه علت‌های احتمالی متعددی دارد.

از جمله نشانه‌های هشداردهنده بالقوه تاخیر رشد و نمو کودک اینها هستند:
•    علاقه نشان ندادن کودک به محیط اطراف و آنچه در آن رخ می‌دهد.
•    اجتناب از تماس چشمی با دیگران.
•    غرغر کردن و تحریک‌پذیری.
•    نرسیدن به شاخص‌های رشدی در سنین معین، از جمله حرف زدن، نشستن و راه رفتن.
 
زمانیكه كودك رشد می كند و بزرگ می شود, مهارتهای مختلفی مثل برداشتن اولین قدم, اولین خنده ها یا بای بای كردن را می آموزد. این مهارتها به عنوان مراحل رشدی شناخته می شوند. كودكی با تأخیر رشدی این مراحل را همانند كودكان هم سن خود در همان زمان به دست نمی آورد. یك كودك ممكن است در یك حیطه و یا بیشتر از آن تأخیر داشته باشد. پنج گروه اصلی مهارتها وجود دارند كه مراحل رشدی را تشكیل می دهند:
 
حركات درشت (Gross Motor): استفاده از گروه بزرگی از عضلات برای نشستن, ایستادن, راه رفتن, دویدن و غیره. حفظ تعادل و تغییر وضعیت.
حركات ظریف (Long Motor): استفاده از دستها و انگشتان تا بتواند بخورد, نقاشی كند, لباس بپوشد, بازی كند, بنویسد و كارهای بسیار دیگری را انجام دهد.
زبان (Long Wage): صحبت كردن از طریق زبان بدن و ادا و اشاره, ارتباط و درك آنچه كه دیگران می گویند.
شناختی (Cognitive): مهارتهای تفكر شامل یادگیری, درك,‌حل مسأله, استدلال و یادآوری.
اجتماعی (Social): تعامل با دیگران, داشتن روابط با خانواده, دوستان و معلمان, مشاركت و پاسخ به احساسات دیگران.
معمولا یك محدوده سنی چند ماهه وجود دارد كه انتظار می رود كودك این مهارتهای جدید را بیاموزد. بعضی مهارتها نیاز دارند كه قبل از یادگیری مهارتهای جدید شكل گرفته باشند. برای مثال, كودك می بایست چهار دست و پا رفتن را قبل از راه رفتن یاد بگیرد. اگر محدوده سنی طبیعی برای راه رفتن 9 تا 15 ماهگی باشد و كودكی 20 ماهه هنوز راه نمی رود, این می تواند به عنوان یك تأخیر رشدی مطرح شود. پیشرفت در هر زمینه رشدی با پیشرفت در سایر زمینه ها مرتبط می باشد. بنابراین اگر شكلی در گفتار و زبان باشد احتمالا  روی رشد در سایر زمینه ها مثل رشد اجتماعی یا شناختی تأثیر می گذارد.
 
”تشخیص به موقع تأخیرات رشد ی بسیار مهم است بطوریكه درمان می تواند اثرات این مشكل را به حداقل برساند.“
 
 
-   چه كسانی مبتلا به تأخیر رشدی می شوند؟
در ایالات متحده 17% كودكان- 1 نفر از 6 نفر- ناتوانی رفتاری یا رشدی دارند مثل اوتیسم, ناتوانی ذهنی, اختلال كمبود توجه, بیش فعالی (ADHD). تنها برخی از بیماریها وجود دارند كه می توانند منجر به تأخیرات رشدی شوند. به علاوه, كودكان بسیاری هستند كه در زبان یا سایر زمینه ها تأخیر دارند كه روی آمادگی آنها برای مدرسه تأثیر می گذارد. با این وجود, كمتر از 50% كودكان مبتلا به تأخیر رشدی ممكن است تأخیرات قابل توجهی رخ داده باشد و فرصتها برای درمان از دست رفته باشد.
 
 
-   علل تأخیر رشدی چیست؟
تأخیر رشدی می تواند علل مختلف بسیاری داشته باشد مثل علل ژنتیكی (سندروم داون) یا مشكلات بارداری و تولد مثل نارسی و عفونتها. اغلب, به هر حال علل خاصی شناخته نشده است. برخی از علتها اگر به درستی شناخته شوند به راحتی درمان می شوند مثل كاهش شنوایی ناشی از عفونتهای مزمن گوش.
 
 
-     آیا می توان از تأخیر رشدی پیشگیری كرد؟
از آنجائیكه بیماریهای مختلف بسیاری هستند كه می توانند باعث تأخیر رشدی شوند, راه درستی برای پیشگیری از تأخیر رشدی نیست. آنچه كه مهم است, آگاهی داشتن از مراحل رشدی كودكتان و مشاوره با متخصص اطفالتان و کاردرمان در صورتی كه شما تصور می كنید كه ممكن مشكلی وجود دارد. مداخله به هنگام (به موقع) در كمك به كودكتان برای غلبه بر هر نوع تأخیر رشدی كلیدی و مهم است.(استفاده از خدمات کاردرمانی و گفتاردرمانی)
 
 
-     چه چیزی كودك را در معرض خطر برای تأخیر رشدی قرار می دهد؟
علل خطرساز برای تأخیرات رشدی به دو دسته خیلی بزرگ تقسیم می شوند:
 
ژنتیك- ناهنجاریهای ژنتیكی یا كروموزومی مثل سندروم داون یا X شكننده و سایر بیماریها كودك را در معرض خطر تأخیرات رشدی قرار می دهد.
محیطی- 1.مسمومیت با عوامل مضر قبل یا بعد از تولد مثل سرب, 2.عفونتها, 3.سوء تغذیه, 4.نارسی, 5.فقدان مراقبت, 6.فقر شدید.
-     تأخیر رشدی چگونه تشخیص داده می شود؟
تشخیص تأخیر رشدی سخت می باشد. دو نوع تست وجود دارد كه می توان انجام داد:1- غربالگری رشدی 2- ارزیابی رشدی. پزشكان و پرستاران غربالگری رشدی را انجام می دهند تا بگویند آیا كودك مهارت های پایه را یاد گرفته است. در زمانی كه می بایست می آموختند یا اینكه آنها ممكن است مشكلاتی داشته باشند. پزشك ممكن است سؤالاتی از شما بپرسد یا در حین تست با كودك شما صحبت كند, بازی كند تا ببیند چگونه او یاد می گیرد, صحبت می كند, رفتار می كند و حركت می كند.
 
تا این زمان انجام هیچ گونه تست آزمایشگاهی یا آزمایش خونی به شما گفته نمی شود مگر اینكه كودك شما تأخیری داشته باشد. تشخیص با انجام تست غربالگری به راحتی داده نمی شود. اگر نتایج تست غربالگری نشان داد كه كودك ممكن است تأخیر رشدی داشته باشد, كودك باید برای انجام ارزیابی رشدی به مرکز توانبخشی(کادرمانی و گفتاردرمانی) ارجاع داده شود.
 
ارزیابی رشدی, سنجش دقیق و همه جانبه مهارتهای كودك است و باید توسط یك متخصص آموزش دیده و مجرب مثل كاردرمان انجام شود. نتایج ارزیابی رشدی برای تعیین اینكه آیا كودك نیاز به خدمات مداخله ای به هنگام و یا یك برنامه درمانی دارد استفاده می شود. خدمات مداخله به هنگام شامل: گفتار درمانی,كاردرمانی و یكپارچگی حسی می باشد. به علاوه اگر ناتوانیهای دیگری وجود داشت, درمان پزشكی و جراحی نیز ممكن است برای اداره این شرایط نیاز شود.
 
 
-       اگر زمان درمان كودكان تأخیر رشدی عقب بیافتد چه اتفاقی می افتد؟ آیا درمان خواهند شد؟ آیا بدتر می شوند؟
بسیاری از تأخیرات رشدی را می توان همان ابتدا درمان كرد به طوریكه تا قبل از رسیدن كودك به سن مدرسه, او می تواند خودش را به هم سالانش برساند(به شرط استفاده از خدمات توانبخشی). با این وجود, از آنجائیكه بسیاری از این تأخیرها دیر تشخیص داده می شوند,- زمانیكه كودك به مدرسه می رود- این تأثیر بزرگی روی توانائیهای كودك می گذارد, تا زمانیكه روزنه ای برای مداخله به هنگام وجود دارد هنوز دیر نشده است. وقتی كه تأخیر كودكی تشخیص داده می شود و برنامه درمانی مناسب وجود دارد, بسیاری از این كودكان هنوز قادر خواهند بود تا بر اثرات تأخیرات رشدی شان غلبه كنند. گاهی اوقات مشكلات تا بزرگسالی باقی می مانند, بخصوص اگر, كودك ناتوانی مادام‌العمری مثل سندروم داون داشته باشد.
 
”معمولا كودكانی كه از نظر رشدی تأخیر دارند می توانند همانند افراد بالغ زندگی كامل, مستقل و پر باری داشته باشند.“

نظرات (0)

image
نظر شما درباره این مطلب
image
(E-mail)
Left Col